Nu mag een kind van twaalf nog zonder helm op de e-bike naar school. Verandert het kabinetsplan echt in wet, dan is dat vanaf 1 september 2027 niet meer toegestaan voor iedereen onder de 18 — en dat geldt voor veel meer fietsen dan alleen de fatbike.
Dat de plannen nu concreet worden, blijkt uit de officiële tijdlijn. Burgers en organisaties konden tot 9 juni reageren tijdens de internetconsultatie van dit voorjaar, en het kabinet wil het voorstel komend najaar bij de Tweede Kamer indienen. Op de Wetgevingskalender stond de regeling op 29 september echter nog als ‘in voorbereiding’ geregistreerd — de parlementaire behandeling moet dus nog volledig beginnen, waardoor 1 september 2027 vooralsnog een streefdatum is en geen zekerheid.
Niet alleen de fatbike valt eronder
De term ‘helmplicht fatbike’ dekt de lading niet helemaal. Het kabinet knoopt de verplichting namelijk niet vast aan het soort fiets, maar aan twee andere kenmerken: de leeftijd van de bestuurder en de aanwezigheid van elektrische trapondersteuning. Een heel gewone elektrische stadsfiets valt daardoor straks onder exact dezelfde regel als de fatbike, en hetzelfde geldt voor diverse e-steps en andere lichte elektrische voertuigen.
Ook het kind achterop moet een helm op
Iets wat veel minder aandacht krijgt: ook meerijdende kinderen tellen mee. Fietst een volwassene op een gewone e-bike met een kind van bijvoorbeeld tien jaar achterop, dan is die volwassene zelf vrijgesteld van de helmplicht, maar moet het kind wél een helm dragen. Op een fiets zonder elektrische ondersteuning geldt deze regel niet voor passagiers. Er is één vastgelegde uitzondering: baby’s tot 15 maanden die achterin liggend worden meegenomen in een geschikt kinderzitje hoeven geen helm.
Waarom het kabinet niet voor een losse fatbike-regel kiest
Dat het kabinet niet simpelweg alleen de fatbike aanpakt, komt doordat die fiets zich technisch nauwelijks laat afbakenen. Verander een paar onderdelen — een bredere band hier, een iets ander frame daar — en een fiets oogt ineens heel anders, terwijl de specificaties die voor de wet tellen nauwelijks veranderen. Een regel die uitsluitend op uiterlijk steunt, is voor de politie dus nauwelijks te handhaven. Vandaar dat zowel een gewone e-bike als een fatbike straks onder dezelfde leeftijdsgrens vallen. Dat sluit aan bij een breder probleem: ook de handhaving op opgevoerde e-bikes blijft lastig, ook al is opvoeren al langer verboden.
De onderbouwing voor zo’n brede maatregel komt uit de ongevallencijfers, maar ook uit de schaal van het probleem. Uit cijfers van het RIVM blijkt dat het aandeel 12- tot 17-jarigen dat elektrisch fietst tussen 2021 en 2025 steeg van 11 naar 29 procent; een kwart van die groep rijdt op een fatbike. Volgens VeiligheidNL belandden in 2024 301 mensen op de spoedeisende hulp na een fatbikeongeval. Opvallend is ook de trend bij jongere fietsers: in de leeftijdsgroep van 12 tot en met 17 jaar registreerde men tussen 2020 en 2024 steeds vaker spoedeisende hulp wegens hersenletsel na een ongeval op een elektrische fiets. Daar komt bij dat verkeersveiligheidsinstituut SWOV het beschermende effect van een helm schat op zo’n 60 procent minder kans op ernstig hoofd- of hersenletsel bij een val of aanrijding.
Minimumleeftijd voor de fatbike is een apart traject
Naast de helmplicht speelt er nog een los dossier: een eigen juridische categorie voor de fatbike. Vincent Karremans, minister van Infrastructuur en Waterstaat, kondigde dit voorjaar aan dat hij daar opnieuw mee aan de slag gaat. Lukt dat, dan kan er bijvoorbeeld wél een minimumleeftijd specifiek voor de fatbike komen, en krijgen gemeenten de mogelijkheid om fatbikevrije zones in te stellen. Een onderzoeksbureau buigt zich momenteel over de vraag hoe je een fatbike technisch scherp onderscheidt van een gewone e-bike; de conclusies worden dit najaar verwacht, dus de precieze leeftijdsgrens is nog volledig open.
Niet elke partij staat achter deze brede aanpak. VeiligheidNL had liever gezien dat de maatregelen zich specifiek richten op hoge snelheden, opgevoerde fietsen en de meest kwetsbare jonge bestuurders, in plaats van één regel voor alle elektrische fietsen. Bij de Fietsersbond gaat men nog verder: die organisatie is principieel tegen een brede helmplicht en vreest dat ook scholieren worden geraakt die simpelweg een lange fietsafstand naar school overbruggen met een e-bike.
Wat dit betekent voor je fietsverzekering
Voor je fietsverzekering verandert er door deze helmplicht op zichzelf niets: een verzekeraar vraagt nu nog zelden naar helmgebruik bij het afhandelen van schade. Toch is het slim om er vast rekening mee te houden, zeker als er in huis een kind jonger dan 18 op de e-bike zit of achterop meerijdt. Sommige verzekeraars bieden nu al vrijwillig een korting of een iets ruimere dekking bij aantoonbaar helmgebruik. Wordt een helm straks wettelijk verplicht voor jongeren, dan is de kans reëel dat meer verzekeraars die voorwaarde expliciet in de polis gaan opnemen.
Wat vandaag nog gewoon mag
Zolang het wetsvoorstel nog niet door het parlement is, blijven de huidige regels gewoon van kracht: er is geen minimumleeftijd en geen helmplicht voor een reguliere e-bike of fatbike. Wel moet de elektromotor onder de 250 watt continu vermogen blijven en moet de trapondersteuning uiterlijk bij 25 kilometer per uur stoppen. Een gashendel mag, zolang die niet harder helpt dan 6 kilometer per uur zonder dat er wordt getrapt. Eén uitzondering geldt nu al: op de speed pedelec, die tot 45 kilometer per uur ondersteunt, staat al wél een helm met het NTA 8776-keurmerk verplicht — een gewone fietshelm volstaat daar niet. Een overzicht van geschikte modellen vind je in onze vergelijking van de beste speed pedelec helmen. Het volledige kabinetsplan en de huidige regels staan op Rijksoverheid.nl.
Conclusie
Of de datum van 1 september 2027 overeind blijft, hangt af van de behandeling in de Tweede Kamer, die dit najaar moet beginnen. Duidelijk is wel dat de helmplicht straks verder reikt dan alleen de fatbike: elke bestuurder en elke passagier onder de 18 op een elektrische fiets krijgt ermee te maken. Rijdt er in jouw gezin een kind op of achterop een e-bike of fatbike, dan is dit een goed moment om ook te kijken of jullie fietsverzekering nog aansluit bij hoe en door wie de fiets wordt gebruikt.
Auteur
